عربیکا یا روبوستا؟ همه‌چیز دربارهٔ تفاوت‌ها

اگر هنگام خرید قهوه بین عربیکا و روبوستا مردد هستی، احتمالا می‌خواهی بدانی، کدامیک طعم بهتری دارد، کدام قوی‌تر است و کدام برای روش دم‌آوری موردعلاقه‌ات مناسب‌تر خواهد بود. تفاوت عربیکا و روبوستا فقط به تلخی یا میزان کافئین مربوط نمی‌شود. این دو گونه از نظر ترکیبات دانه، شرایط کشت، عطر، بافت نوشیدنی و رفتارشان هنگام دم‌آوری نیز با هم فرق دارند.

بااین‌حال، انتخاب بین قهوه عربیکا یا قهوه روبوستا به معنای انتخاب بین یک قهوه خوب و یک قهوه بد نیست. شناخت ویژگی‌های هرکدام به تو کمک می‌کند قهوه‌ای انتخاب کنی که با ذائقه، میزان کافئین دلخواه و شیوه نوشیدنت هماهنگ باشد.

عربیکا و روبوستا دقیقا چه تفاوتی با هم دارند؟

عربیکا و روبوستا دو گونه مهم و تجاری قهوه هستند که ترکیبات متفاوت دانه‌هایشان روی طعم، عطر، کافئین و ویژگی‌های نوشیدنی نهایی تاثیر می‌گذارد.  عربیکا معمولا به‌دلیل تنوع عطر و طعم و روبوستا به‌خاطر کافئین بیشتر، تلخی برجسته‌تر و عملکرد متفاوت در اسپرسو شناخته می‌شود.

برای اینکه تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا را در یک نگاه ببینی، جدول زیر مهم‌ترین ویژگی‌های آن‌ها را مقایسه می‌کند.

ویژگی‌های موجود در جدول، گرایش‌های معمول این دو گونه را نشان می‌دهند، نه قوانین قطعی. برای مثال، یک روبوستای باکیفیت می‌تواند طعم متعادل و شیرینی مطلوبی داشته باشد و یک عربیکای تیره‌برشت ممکن است بسیار تلخ و سنگین به نظر برسد.

قهوه عربیکا Arabica چیست؟

عربیکا Arabica یکی از گونه‌های اصلی قهوه تجاری است که به‌دلیل تنوع ویژگی‌های حسی، در دنیای قهوه تخصصی جایگاه مهمی دارد. بااین‌حال، عربیکا یک طعم مشخص و یکسان نیست. دانه‌های این گونه می‌توانند بسته به خاستگاه، رقم گیاه، شرایط رشد، فرآوری و رست، تجربه‌های کاملا متفاوتی در فنجان ایجاد کنند.

طبق آخرین اطلاعاتی که در مجله Kew منتشر شده:

Arabica coffee accounts for around 65% of global coffee production and Robusta coffee (Coffea canephora) accounts for the rest.

قهوه عربیکا حدود ۶۵٪ از تولید جهانی قهوه را تشکیل می‌دهد و قهوه روبوستا ( Coffea canephora ) بقیه را تشکیل می‌دهد.

به نقل از سایت Kew

به همین دلیل، وقتی روی بسته قهوه عبارت ۱۰۰ درصد عربیکا را می‌بینی، این عبارت به گونه دانه اشاره دارد و به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که قهوه حتماً شیرین، ملایم یا باکیفیت باشد.

عربیکا در چه شرایطی کشت می‌شود؟

گیاه عربیکا معمولا در مناطق مرتفع‌تر و آب‌وهوای معتدل بهتر رشد می‌کند. ارتفاع مناسب، دمای محیط، میزان بارندگی، کیفیت خاک و شرایط رسیدن میوه‌ها بر رشد گیاه و ویژگی‌های دانه تأثیر می‌گذارند.

در بسیاری از مناطق تولیدکننده، ارتفاع حدود ۹۰۰ تا ۲۰۰۰ متر برای کشت عربیکا مناسب است؛ البته محدوده مطلوب به منطقه، رقم گیاه و شرایط اقلیمی بستگی دارد.

رشد و رسیدن میوه‌ها در شرایط مناسب می‌تواند به شکل‌گیری ویژگی‌های حسی مطلوب کمک کند، اما ارتفاع به‌تنهایی تعیین‌کننده کیفیت نیست. مدیریت مزرعه، برداشت میوه‌های رسیده، فرآوری صحیح و رست مناسب نیز نقش مهمی دارند.

از سوی دیگر، عربیکا نسبت به برخی بیماری‌ها و تغییرات دمایی حساس‌تر است. همین حساسیت باعث می‌شود پرورش آن در بعضی مناطق به مراقبت و مدیریت بیشتری نیاز داشته باشد.

برای آشنایی بیشتر با شرایط کشت و ویژگی‌های این گونه، می‌توانی به معرفی علمی عربیکا در پایگاه تخصصی SICC مراجعه کنی.

Arabica is native to the highlands of southwestern Ethiopia, with outlying wild populations on the Boma Plateau in South Sudan and Mount Marsabit in Kenya, at altitudes of around 950 to 1,950 metres. It is an allotetraploid species that arose from a natural cross between Coffea eugenioides and Coffea canephora. Arabica is valued for its cup, with more acidity and aromatic complexity than most other coffees, but it is also one of the more climate-sensitive species. It does best between about 18 and 21°C;

عربیکا بومی ارتفاعات جنوب غربی اتیوپی است و جمعیت‌های وحشی آن در فلات بوما در سودان جنوبی و کوه مارسابیت در کنیا، در ارتفاعات حدود ۹۵۰ تا ۱۹۵۰ متر، پراکنده‌اند. این گونه آلوتتراپلوئید است که از تلاقی طبیعی بین قهوه اوژنیوئیدس و قهوه کانفورا به وجود آمده است. عربیکا به خاطر طعم فنجانی‌اش، با اسیدیته و پیچیدگی معطر بیشتر نسبت به اکثر قهوه‌های دیگر، ارزشمند است، اما همچنین یکی از گونه‌های حساس به آب و هوا است. بهترین عملکرد آن بین دمای حدود ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتیگراد است.

به نقل از سایت South India Coffee Company(SICC)

چرا قیمت عربیکا Arabica معمولا گران‌تر است؟

قیمت عربیکا Arabica معمولا تحت تاثیر مجموعه‌ای از عوامل کشاورزی و تجاری قرار دارد. حساسیت بیشتر گیاه در بسیاری از مناطق، هزینه‌های مدیریت مزرعه، میزان محصول قابل برداشت و تقاضای بازار برای دانه‌های باکیفیت می‌توانند قیمت نهایی را افزایش دهند.

از طرف دیگر، عربیکا در بازار قهوه تخصصی سهم مهمی دارد. دانه‌هایی که خاستگاه مشخص، کیفیت فرآوری بالا و ویژگی‌های حسی متمایز دارند، ممکن است با قیمت بالاتری عرضه شوند.

البته گران‌تر بودن همیشه به معنای مناسب‌تر بودن برای همه نیست. ممکن است یک روبوستای مرغوب برای تهیه اسپرسوی پرقدرت انتخاب بهتری باشد، درحالی‌که یک عربیکای خوش‌عطر برای قهوه دمی ترجیح داده شود.

بنابراین، هنگام مقایسه قیمت‌ها بهتر است گونه قهوه را در کنار کیفیت دانه، تازگی، فرآوری، درجه رست و کاربرد موردنظرت بررسی کنی.

عربیکا Arabica چه طعمی دارد؟

عربیکا معمولاً عطرآگین‌تر، نرم‌تر و کمی اسیدی‌تر است و طیفی از نت‌های میوه‌ای، شکلاتی و گلی را به فنجان می‌آورد. کافئینِ کمتری دارد و همین، تلخیِ آن را ملایم‌تر می‌کند.

عربیکا در ارتفاعِ بالاتر و دمای خنک‌تر رشد می‌کند؛ دانه کندتر می‌رسد و قندِ بیشتری در خود ذخیره می‌کند. نتیجه‌اش شیرینی و پیچیدگیِ بیشتر در فنجان است. در عوض گیاهش حساس‌تر است و برداشتش گران‌تر تمام می‌شود.

قهوه روبوستا Robosta چیست؟

قهوه روبوستا Robosta که در برخی از مناطق فارسی زبان به قهوه رُبستا نیز شناخته می‌شود ، نام رایجی است که برای قهوه حاصل از گونه Coffea canephora استفاده می‌شود. این گونه به‌خاطر میزان کافئین بیشتر و سازگاری نسبتا بهتر با برخی شرایط گرم و مرطوب شناخته می‌شود.

بااین‌حال، روبوستا (رُبستا) را نباید فقط با تلخی شدید یا طعم‌های خشن شناخت. کیفیت دانه، محل کشت، برداشت، فرآوری و رست می‌توانند تفاوت زیادی در نتیجه نهایی ایجاد کنند. روبوستای مرغوب ممکن است طعم‌های شکلاتی، آجیلی، ادویه‌ای و شیرینی قابل‌توجهی داشته باشد.

چرا روبوستا Robosta کرمای بیشتری ایجاد می‌کند؟

کرما همان لایه کف‌رنگی است که پس از عصاره‌گیری اسپرسو روی سطح نوشیدنی شکل می‌گیرد. این لایه حاصل آزاد شدن گازهای موجود در قهوه و تشکیل حباب‌ها هنگام عبور آب داغ با فشار از بستر قهوه است.

روبوستا معمولا حجم بیشتری از کرما ایجاد می‌کند؛ اما دلیل این تفاوت را نباید فقط به یک ترکیب شیمیایی نسبت داد. میزان گاز باقی‌مانده در دانه، تازگی قهوه، ترکیبات محلول، نوع دانه و شرایط عصاره‌گیری هم در شکل‌گیری کرما نقش دارند.

پس اگر کرمای ضخیم‌تر برایت مهم است، روبوستا می‌تواند انتخاب مناسبی باشد اما ضخامت کرما به‌تنهایی معیار کافی برای سنجش کیفیت اسپرسو نیست.

چرا قهوه روبوستا در برابر شرایط محیطی مقاوم‌تر است؟

قهوه روبوستا در بسیاری از مناطق گرمسیری، به‌ویژه در ارتفاعات پایین‌تر، عملکرد مناسبی دارد و در مقایسه با عربیکا در برابر بعضی آفات، بیماری‌ها و تنش‌های محیطی مقاوم‌تر است.

یکی از تفاوت‌های مهم این دو گونه، ترکیبات شیمیایی دانه و ویژگی‌های زیستی گیاه است. برای مثال، روبوستا معمولا کافئین و اسیدهای کلروژنیک بیشتری دارد. این ترکیبات در زیست‌شناسی گیاه و سازوکارهای دفاعی آن نقش دارند، هرچند مقاومت گیاه فقط با مقدار این مواد توضیح داده نمی‌شود.

البته مقاوم‌تر بودن روبوستا به معنای بی‌نیازی آن از مراقبت نیست. دما، رطوبت، خاک، آفات، مدیریت مزرعه و تغییرات اقلیمی همچنان می‌توانند روی میزان برداشت و کیفیت محصول اثر بگذارند.

 قهوه رُبستا چه چیزی به فنجان اضافه می‌کند؟

قهوه رُبوستا پرقدرت‌تر، تلخ‌تر و خاکی‌تر است. تقریباً دو برابرِ عربیکا کافئین دارد و کرمای غلیظ‌تر و پایدارتری تولید می‌کند؛ به همین دلیل در بسیاری از بلندهای اسپرسو برای بدنه و کرمای بیشتر از آن استفاده می‌شود.

روبوستا روغن و پروتئینِ بیشتری دارد و همین باعث می‌شود کفِ روی شات ضخیم‌تر بماند. اگر اسپرسویت را با شیر می‌نوشی، حضورِ روبوستا کمک می‌کند طعمِ قهوه زیر شیر گم نشود.

تفاوت‌ قهوه عربیکا و قهوه روبوستا در یک نگاه

• عطر و اسیدیته: عربیکا بالاتر، روبوستا پایین‌تر.
• کافئین: روبوستا حدود دو برابرِ عربیکا.
• کرما: روبوستا غلیظ‌تر و پایدارتر.
• بدنه: روبوستا سنگین‌تر، عربیکا سبک‌تر و شفاف‌تر.
• تلخی: روبوستا بیشتر، عربیکا ملایم‌تر.
• قیمت: عربیکا معمولاً گران‌تر.

عربیکا یا روبوستا؛ کدام برای روش دم‌آوری شما مناسب‌تر است؟

برای انتخاب میان عربیکا و روبوستا، بهتر است علاوه بر طعم، به روش آماده‌سازی قهوه نیز توجه کنی. روش دم‌آوری تعیین می‌کند آب چگونه با قهوه تماس پیدا کند و کدام ویژگی‌های نوشیدنی بیشتر به چشم بیایند.

البته هیچ روشی فقط به یک گونه محدود نیست. هر دو نوع قهوه را می‌توان با ابزارهای مختلف آماده کرد؛ تفاوت اصلی در نتیجه‌ای است که از فنجان انتظار داری.

عربیکا یا روبوستا برای اسپرسو

اگر اسپرسوی خوش‌عطر با طعم‌های متنوع می‌خواهی، عربیکا را امتحان کن. اگر کرمای بیشتر، بادی پررنگ‌تر یا کافئین بالاتر برایت مهم است، روبوستا یا ترکیبی از دو گونه را در نظر بگیر.

برای تهیه نوشیدنی‌هایی مانند کاپوچینو و لاته، بلندهای عربیکا و روبوستا نیز می‌توانند گزینه مناسبی باشند. چون طعم قهوه در کنار شیر همچنان قابل‌تشخیص می‌ماند.

عربیکا یا روبوستا برای موکاپات

موکاپات قهوه‌ای غلیظ و پررنگ تولید می‌کند. در این روش، یک بلند متعادل می‌تواند عطر عربیکا را با بادی و قدرت روبوستا همراه کند.

اگر طعم‌های میوه‌ای و عطر متنوع را ترجیح می‌دهی، عربیکا نیز انتخاب مناسبی است. اگر قهوه قوی‌تری می‌خواهی، می‌توانی نسبت روبوستا را افزایش بدهی.

عربیکا یا روبوستا برای V60

V60 یکی از روش‌هایی است که برای بررسی تفاوت‌های عطر و طعم قهوه کاربرد زیادی دارد. در این روش، عربیکاهای خوش‌کیفیت با رست مناسب می‌توانند ویژگی‌هایی مانند عطر گلی، میوه‌ای یا شیرینی طبیعی را به‌خوبی نشان دهند.

بااین‌حال، انتخاب نهایی به ذائقه تو بستگی دارد. اگر طعم‌های خاکی، غلاتی یا تلخی پررنگ‌تر را دوست داری، می‌توانی روبوستای مناسب قهوه دمی را نیز امتحان کنی.

عربیکا یا روبوستا برای قهوه دمی

برای قهوه دمی، عربیکا معمولا نقطه شروع خوبی است. به‌خصوص اگر می‌خواهی طعم‌های مختلف را تجربه کنی و تفاوت میان دانه‌ها را بشناسی.

اما اگر قهوه دمی را با طعم قوی‌تر و کافئین بیشتر ترجیح می‌دهی، استفاده از روبوستا یا ترکیب آن با عربیکا نیز امکان‌پذیر است.

عربیکا یا روبوستا برای فرنچ‌پرس

فرنچ‌پرس به‌دلیل استفاده از فیلتر فلزی، معمولا نوشیدنی‌ای با بافت پرتر و مقدار بیشتری از ذرات ریز و روغن‌های قهوه تولید می‌کند.

عربیکا برای کسانی مناسب است که عطر متنوع را در کنار بادی متوسط می‌خواهند. اگر نوشیدنی سنگین‌تری ترجیح می‌دهی، می‌توانی یک بلند حاوی روبوستا را انتخاب کنی.

عربیکا یا روبوستا برای قهوه ترک

در قهوه ترک، آسیاب بسیار ریز و روش آماده‌سازی باعث می‌شود بافت و شدت طعم اهمیت زیادی داشته باشد.

عربیکا می‌تواند عطر و طعم متنوعی ایجاد کند، درحالی‌که افزودن روبوستا ممکن است تلخی، قدرت و کافئین نوشیدنی را افزایش دهد. اگر تازه می‌خواهی قهوه ترک را با دانه‌های مختلف امتحان کنی، بهتر است از یک عربیکای متعادل یا بلند با نسبت کنترل‌شده روبوستا شروع کنی.

خرید قهوه عربیکا یا خرید قهوه روبوستا؛ کدام را انتخاب کنم؟

هیچ‌کدام ذاتاً «بهتر» نیستند؛ انتخاب به ذائقه و روشِ دم‌آوری بستگی دارد. اگر عطر و ظرافت را می‌خواهی، سراغِ نسبتِ بالاترِ عربیکا برو؛ اگر بدنه، قدرت و کرمای سنگین می‌خواهی، حضورِ روبوستا را بیشتر کن. برای شیرقهوه و کاپوچینو، بلندی با ۳۰ تا ۵۰ درصد روبوستا معمولاً بهترین تعادل را می‌دهد.

خرید آنلاین قهوه خان روی طیف عربیکا تا روبوستا

بلندهای امضاییِ قهوه خان دقیقاً روی همین طیف چیده شده‌اند: از سهند با ۱۰۰٪ عربیکا تا ساوالان با ۱۰۰٪ روبوستا، و تاراز با نسبتِ متعادلِ ۵۰/۵۰ در میانه. می‌توانی از نقطه‌ای که دوست داری روی این طیف شروع کنی و کم‌کم ذائقه‌ات را کشف کنی.

برای دیدن کاملِ هر دسته خرید آنلاین از سایت قهوه خان، میتونی برای خرید قهوه عربیکا، خرید قهوه میکس و خرید قهوه روبوستا کاملا ساده و راحت شروع کنی ولی اگر هنوز مطمئن نیستی، قهوه‌یاب خان در سه سؤال کوتاه گزینهٔ متناسب با ذائقه‌ات را پیشنهاد می‌دهد.